Αναμενόμενος πληθωρισμός και Πραγματικά Επιτόκια

Αναμενόμενος πληθωρισμός (π^e) Και Αποδόσεις Ελληνικών Ομολόγων

Οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων καθορίζονται από διάφορους παράγοντες (κίνδυνος χώρας, έλλειμα, χρέος κτλπ) καθώς και από τον αναμενόμενο πληθωρισμό (π^e) και την ανάπτυξη(g).

Επομένως το επιτόκιο-απόδοση του ομολόγου θα είναι:

i=f(Χρέος, Κίνδυνος χώρας κτλπ)+π^e+g

Αν πάρουμε την διαφορά των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων διαφορετικής ληκτότητας πχ 5ετίας και ενός έτους, τότε θα έχουμε:

i₅-i₁= π^e +g (1)

Καθώς η συνάρτηση f των πολλών παραγόντων που αφορούν την ελληνική οικονομία είναι ίδια και για τα δύο ελληνικά ομόλογα, καθώς οι προσδοκίες αυτή τη στιγμή για την ελληνική οικονομία είτε για το μονοετές είτε για το 5ετές ομόλογο είναι ίδιες. Υποθέτουμε πως μεσομακροπρόθεσμα ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας είναι μηδέν (g=0), γιατί υποθέτουμε πως το ποσοστό της ανεργίας μεσομακροπρόθεσμα παραμένει στο φυσιολογικό ποσοστό. Επομένως, η (1) γίνεται:

i₅-i₁~ = π^e

Επομένως, η διαφορά (το spread) των ομολόγων διαφορετικής λήξης δείχνει τον αναμενόμενο πληθωρισμό.

Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα (από τη Τράπεζα της Ελλάδος 15/01/2010) αν πάρουμε τις διαφορές του 5ετούς και 3ετούς σε σχέση με το ετήσιο έντοκο θα βρούμε τον αναμενόμενο πληθωρισμό για την 5ετία και την τριετία.

i₅-i₁=5,84%-2,2%=3,64%

i₃-i₁=5,3%-2,2%=3,1%

Επομένως ο αναμενόμενος πληθωρισμός της 5ετίας αυτή τη στιγμή είναι 3,64% και της τριετίας 3,1%.

Πραγματικά επιτόκια

Οι αποφάσεις που παίρνουμε για χρηματοδότηση ή κατάθεση βασίζονται στα πραγματικά επιτόκια και όχι στα ονομαστικά, δηλαδή σε αυτά που ανακοινώνονται από τις τράπεζες. Ο όρος πραγματικό επιτόκιο μπορεί να γίνει κατανοητός από το παρακάτω παράδειγμα.

Έστω την χρονική στιγμή t=0 (ξεκινάει το πρώτο έτος) παίρνουμε ένα δάνειο 10.000 ευρώ με επιτόκιο 3% και αγοράζουμε ένα αμάξι.

Έστω ο αναμενόμενος πληθωρισμός για το επόμενο έτος είναι ετησίως 2% σταθερός για τα 4 χρόνια.

Έστω τη χρονική στιγμή t=4 έτη πρέπει να αποπληρώσουμε το αμάξι. Το δάνειο που θα πρέπει να ξεπληρώσουμε είναι 10.000*(1+3%)⁴ = 11.255,08 ευρώ

Αν πωλήσουμε το αμάξι για να πληρώσουμε το δάνειο, η τιμή του αμαξιού (t=4) θα είναι 10.000*(1+2%)⁴ = 10.824,32 ευρώ

Επομένως θα χάσουμε 11.255,08-10.824,32= 430,76 ευρώ

Αυτό είναι το πραγματικό κόστος επιτοκίου. Άρα το πραγματικό επιτόκιο είναι περίπου ίσο με την διαφορά του ονομαστικού επιτοκίου μείον τον αναμενόμενο πληθωρισμό (κανονικά είναι ίσο με: i_{πραγματικό}=(1+i_{ονομαστικο})/(1+π^e) - 1), και μας λέει πόση κατανάλωση πρέπει να εγκαταλείψουμε από τα επόμενα έτη για να καταναλώσουμε περισσότερα σήμερα.

Στη περίπτωση που το πραγματικό επιτόκιο είναι αρνητικό σημαίνει πως ο αναμενόμενος πληθωρισμός είναι υψηλότερος από τα ονομαστικά επιτόκια. Αυτό σημαίνει πως αν αγοράσουμε σήμερα ένα αγαθό με δάνειο και στο τέλος το πουλήσουμε για να ξεπληρώσουμε το δάνειο θα έχουμε αποκομίσει κέρδος. Στην ουσία είναι σαν να πραγματοποιούμε ένα κέρδος χωρίς κίνδυνο (αν είμαστε σίγουροι για τον πληθωρισμό). Αυτό είναι πολύ πιθανό σε περιόδους χαλαρής νομισματικής πολιτικής όπου δημιουργούνται φούσκες στις αγορές (δηλαδή οι τιμές αυξάνονται συνεχώς με γρήγορο ρυθμό που δεν δικαιολογείται από τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας),ενώ τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά. Ένα τέτοιο παράδειγμα μπορούμε να πούμε πως δημιουργήθηκε στις ΗΠΑ μετά τη φούσκα word.com όταν και τα επιτόκια παρέμειναν πολύ χαμηλά για μεγάλο διάστημα ενώ οι τιμές των κατοικιών αυξάνονταν συνεχώς. Πολύ απλά, αν κάποιος επενδυτής έβλεπε πως οι τιμές των κατοικιών θα συνεχίσουν να αυξάνονται γρηγορότερα από'τι τα επιτόκια της αγοράς, θα έπαιρνε ένα δάνειο για να αγοράσει ένα σπίτι και στο τέλος θα πωλούσε το σπίτι για να πληρώσει το δάνειο και θα αποκόμιζε ένα έυκολο κέρδος.

Σήμερα όσον αφορά τον δανεισμό των τραπεζών από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με επιτόκιο 1%, σημαίνει πως οι τράπεζες δανείζονται με ελάχιστα αρνητικό επιτόκιο για την τριετία (περίπου 3%-3,1%=0,1%), δηλαδή θα πραγματοποιήσουν στο μέλλον ένα οριακό κέρδος (αν τελικά οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό επαληθευτούν, πράγμα που συμβαίνει συνήθως μεσομακροπρόθεσμα). Ενώ για την πενταετία το πραγματικό επιτόκιο τους είναι 5,1%-3,64%=0,46%.