Αν το ευρώ μπορεί να ανταγωνιστεί το δολάριο, αποτελεί στις μέρες μας ένα μείζων ερώτημα. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της ECB και του IMF, το δολάριο αυτή τη στιγμή αποτελεί το κυρίαρχο νόμισμα διεθνώς, με το ευρώ να υπολείπεται σημαντικά σε όλους τους τομείς. Πιο συγκεκριμένα το δολάριο είναι το κυρίαρχο νόμισμα στη Διεθνή Αγορά Χρέους με 43,2% έναντι 32,2% του ευρώ, στην Διεθνή Τραπεζική Αγορά, στις Ξένες Αγορές Συναλλάγματος με 86,3% έναντι 37% του ευρώ, στις Διεθνείς Αγορές Παραγώγων με 88,6% έναντι 35% του ευρώ, ενώ τέλος κυριαρχεί και στα συναλλαγματικά διαθέσιμα των κεντρικών τραπεζών με ποσοστό 63,9% έναντι 26,5% του ευρώ. Όπως γίνεται κατανοητό με βάση τα σημερινά δεδομένα, το ευρώ πολύ δύσκολα θα μπορέσει να ανταγωνιστεί το δολάριο ως διεθνές νόμισμα.
Τη δεκαετία του 1960 ο Robert Triffin, υποστήριξε για πρώτη φορά πως ένα διεθνές νομισματικό σύστημα που βασίζεται στο δολάριο έχει το μειονέκτημα ότι η αυξημένη ζήτηση ρευστότητας παγκοσμίως θα οδηγήσει σε ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών στις ΗΠΑ (η άποψη αυτή του Triffin είναι γνωστή και ως “Triffin dilemma”). Αυτό συμβαίνει τα τελευταία 25 χρόνια καθώς, οι ΗΠΑ παρουσιάζουν ένα αυξανόμενο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, καθιστώντας τες ως την μεγαλύτερη χώρα δανειστή. Το μεγαλύτερο μέρος του ελλείμματος αυτού, το χρηματοδοτούν μέσω του πλεονάσματος των τρεχουσών συναλλαγών τους οι κεντρικές τράπεζες (κυρίως η Κίνα, Ρωσία, Ιαπωνία και οι χώρες του Περσικού Κόλπου) πράγμα που παλαιότερα έκανε ο ιδιωτικός τομέας. Το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει διπλασιαστεί και προβλέπεται να συνεχίσει να αυξάνεται στην επόμενη δεκαετία, λόγω των πακέτων στήριξης της οικονομίας στην πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση.
Όσο μάλιστα θα συνεχίσει να αυξάνει το έλλειμμά τους τόσο το δολάριο θα συνεχίσει να δέχεται πιέσεις. Όμως οι ΗΠΑ δεν μπορούν για πάντα να βασίζονται στη στήριξη των ξένων κεντρικών τραπεζών. Ακόμη και αν η Κίνα και ορισμένες χώρες εξαγωγείς πετρελαίου συνεχίσουν να κρατούν τα νομίσματά τους υποτιμημένα, μπορούν οι κεντρικές τράπεζες των παραπάνω χωρών να διαφοροποιήσουν τα χαρτοφυλάκιά τους περαιτέρω για να προστατευθούν από το συναλλαγματικό κίνδυνο του δολαρίου. Παρόλο αυτά, όμως αν οι Ασιατικές κεντρικές τράπεζες διαφοροποιήσουν τα αποθεματικά τους αυξάνοντας τα ευρώ έναντι των δολαρίων τότε θα χάσουν σημαντικά μεγάλα ποσά λόγω της υποτίμησης των στοιχείων τους λόγω της υποτίμησης του δολαρίου που θα προκύψει από τις μαζικές πωλήσεις του. Για παράδειγμα, η κινέζικη κυβέρνηση σήμερα ανησυχεί για τον κίνδυνο να μειωθεί η αξία των τεράστιων αποθεμάτων της σε δολάρια, τον οποίο ,σύμφωνα με την θεωρία του Triffin, προκαλεί η ίδια. Η μόνη λύση επομένως για τη κινέζικη κυβέρνηση να διατηρήσει την αξία των συναλλαγματικών αποθεμάτων της σε δολάρια είναι να στηρίξει η ίδια το δολάριο χωρίς περιορισμούς. Επομένως καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως οι χώρες που κρατούν συναλλαγματικά διαθέσιμα σε δολάρια «άθελά τους έχουν μπλεχτεί στον ιστό του δολαρίου» και δεν μπορούν να ξεφύγουν χωρίς τεράστιες απώλειες (πράγμα που δεν τους συμφέρει), διευρύνοντας με τον τρόπο αυτό για τα υπόλοιπα χρόνια τη κυριαρχία του δολαρίου στα παγκόσμια συναλλαγματικά διαθέσιμα. Μάλιστα αξίζει να αναφέρουμε πως και η Ευρωζώνη αντιμετωπίζει και αυτή υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και χρέη λόγω των πρόσφατων μέτρων που πήρε για την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής χρήσης.
Τέλος, όσον αφορά τον κίνδυνο εγκατάλειψης του λόγω της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, αξίζει να αναφέρουμε πως η κρίση ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο κόσμο. Παρόλο αυτά, όσο πιο βαθιά γινόταν τόσο το δολάριο ενισχύονταν, καθώς οι επενδυτές φοβισμένοι έβρισκαν καταφύγιο στα ομόλογα του αμερικάνικου δημοσίου που θεωρούνται τα περισσότερο ασφαλή περιουσιακά στοιχεία παγκοσμίως. Μεταξύ του Σεπτέμβρη του 2008 (όταν η Lehman Brothers κατέρρευσε) και του Μάρτιου του 2009(όταν το χρηματιστήριο των ΗΠΑ έπιασε πάτο), το δολάριο ενισχύθηκε σχεδόν κατά 13%.
Παρόλο αυτά υπάρχουν και δύο εναλλακτικά σενάρια για το μέλλον του διεθνούς νομίσματος, αλλά συγκεντρώνουν λίγες πιθανότητες.
Το πρώτο από τα δύο, αναφέρει πως είναι πιθανό στο μέλλον να μην έχουμε ένα διεθνές νόμισμα αλλά ένα διπολικό νομισματικό καθεστώς που θα κυριαρχούν το δολάριο και το ευρώ. Το κόστος βεβαίως μια τέτοιας κατάστασης θα είναι εξάλειψη των οικονομιών κλίμακας που υπάρχουν μέχρι σήμερα. Τα κόστη συναλλαγών και τα λειτουργικά κόστη στη διατραπεζική αγορά θα αυξηθούν, αλλά είναι τόσο χαμηλά σήμερα οπότε μια αύξησή τους δεν θα επηρεάσει σοβαρά. Πιο σημαντικά ίσως είναι τα κόστη υπολογισμού καθώς και ο συναλλαγματικός κίνδυνος που θα προκύψει από την παρουσία περισσότερων από ένα διεθνών νομισμάτων. Ακόμη θα αυξηθεί το home-country bias στο δανεισμό οδηγώντας σε μικρότερη ρευστότητα και λιγότερο διαφοροποιημένες αγορές.
Το δεύτερο σενάριο, υποστηρίζει πως το ευρώ αποτελεί έναν σοβαρότερο αντίπαλο σε σχέση με το γιέν και το μάρκο παλιότερα και θα μπορέσει στο μέλλον να αντικαταστήσει το δολάριο ως διεθνές νόμισμα. Μάλιστα σε έρευνες που έχουν γίνει αναφέρεται πως αν οι αγορές του Λονδίνου γίνουν το κέντρο συναλλαγών για το ευρώ, τότε το ευρώ θα μπορέσει να ξεπεράσει το δολάριο στη διεθνή σκηνή ως διεθνές νόμισμα γύρω στο 2015. Αν γίνει κάτι τέτοιο η ιστορία μας διδάσκει πως η εξασθένιση του δολαρίου ως διεθνούς νομίσματος θα είναι αργή, όπως συνέβη και με την λίρα.
